Wyjaśnienie zmiany stanu widmowego aktywnych jąder galaktycznych (z ang. Changing look AGN) przez dyski magnetczne
Marios Kouzis, doktorant w CAMK PAN i stypendysta sieci doktoranckiej TALES w ramach programu MSCA Unii Europejskiej, opublikował swój pierwszy artykuł w czasopiśmie „The Astrophysical Journal Letters” we współpracy z prof. Agatą Różańską, dr Deborą Lančovą, prof. Bożeną Czerny oraz dr. Dominikiem Gronkiewiczem. W pracy zaproponowano wyjaśnienie zmiany stanu widmowego aktywnych jąder galaktycznych — źródeł, których jasność i kształt widma ulegają radykalnym zmianom w skalach czasowych od miesięcy do kilku lat, znacznie szybciej niż przewiduje to standardowa teoria dysków akrecyjnych (tak zwane CLAGN).
Korzystając z kodu diskvert (Gronkiewicz+20, +23), opracowanego w CAMK PAN, autorzy pokazali, że model dysku z ciepłą koroną, w którym obydwie warstwy napędzane są przez akrecję magnetyczną, przewiduje wartość tempa akrecji Eddingtona, przy którym możliwa jest zmiana stanu widmowego aktywnej galaktyki. Powyższa modelowa wartość akrecji jak jak i oszacowana teoretyczna skala czasowa zjawiska zgadzają się z obserwacjami. Jest to istotny wynik, ponieważ wcześniejsze modele nie były w stanie jednocześnie odtworzyć obu tych własności w ramach jednego, spójnego zestawu rozwiązań opisujących strukturę dysku. W przypadku pięciu dobrze zbadanych obiektów typu CLAGN, w tym najdokładniej zbadanego Mkn 590, model prowadzi do jednoznacznego wniosku: wewnętrzny dysk akrecyjny tych obiektów musi być silnie magnetyczny.
Paper: DOI: 10.3847/2041-8213/ae8d11 | arXiv:2606.25654
