Centrum Astronomiczne im. M. Kopernika

Z naszych badań

Bartycka 18, 00-716 Warszawa, POLSKA
+48 (22) 8410041 fax. +48 (22) 8410046
email: camk@camk.edu.pl
www: http://www.camk.edu.pl

2012.01.04

Wyróżnienie dla projektu Solaris

Projekt Solaris, kierowany przez prof. M. Konackiego, został wybrany sposrod 2200 projektów finansowanych przez European Research Council jako jeden z pięciu, które zostaną zaprezentowane podczas uroczystości 5-lecia ERC pod koniec lutego 2012 roku.

Więcej szczegółów w serwisie Nauka w Polsce.

[GÓRA]

2011.06.15

Marek Abramowicz nagrodzony stypendium Fundacji Hasselblad

Przyznane stypendium ma charakter nagrody i zostanie przeznaczone na kilkumiesięczny pobyt Marka Abramowicza w zamku Grez-sur-Loing. W czasie tego pobytu Marek Abramowicz zamierza napisać monografię poświęconą teorii czarnych dziur. Współautorem monografii będzie Jean-Pierre Lasota, wieloletni pracownik CAMK w latach siedemdziesiątych XX w.

Zobacz szczegóły na stronie Fundacji Hasselblad

[GÓRA]

2011.04.15

Kształt galaktyki w Strzelcu wyjaśniony

Sferoidalne galaktyki karłowate Grupy Lokalnej powstały prawdopodobnie w wyniku oddziaływań pływowych galaktyk dyskowych z Drogą Mleczną i Andromedą. W wyniku takich oddziaływań karły tracą masę, a ich składnik gwiazdowy przekształca się najpierw w poprzeczkę, a później w elipsoidę. Galaktyka w Strzelcu jest klasycznym przykładem takiej ewolucji. Zgodnie z przedstawionym modelem, opartym na symulacji N ciałowej, galaktyka w Strzelcu pokonała właśnie drugie perycentrum na swojej orbicie wokół Drogi Mlecznej, a jej wydłużony kształt to pozostałość poprzeczki uformowanej po przejściu pierwszego perycentrum.

Zobacz ilustracje przedstawiające wyniki symulacji numerycznych

Zobacz oryginalną pracę (Lokas et al., 2010, ApJ, 725, 1516)

[GÓRA]

2011.02.24

Soczewkowanie grawitacyjne w wysokich energiach zarejestrowane z wykorzystaniem echa w krzywej zmiany blasku!

A. Barnacka, J-F.Glicenstein i Y. Moudden zaobserwowali po raz pierwszy efekt soczewkowania grawitacyjnego w wysokoenergetycznym promieniowaniu gamma. Więcej informacji w:

Zdjęciu miesiąca

Oryginalnej pracy wydrukowanej w Astronomy and Astrophysics

[GÓRA]

2011.01.20

Zagadka szerokich linii emisyjnych w kwazarach wyjaśniona

Więcej informacji w:

Zdjęciu miesiąca

[GÓRA]

2010.12.09

Zagadka czerwonych gwiazd nowych wyjaśniona

Zespół astronomów z CAMK w Toruniu, pod kierunkiem R. Tylendy, we współpracy z zespołem OGLE z Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego, przeprowadził analizę archiwalnych obserwacji obiektu, który był źródłem wybuchu, tzw. czerwonej gwiazdy nowej, V1309 Sco, obserwowanego w 2008 r. Wyjątkowa liczba obserwacji, 1340, prowadzonych w okresie od 2001 do 2008 roku pozwoliła na stwierdzenie, że był to kontaktowy układ podwojnych gwiazd w trakcie procesów zlewania się w jedną gwiazdę. Końcowa, gwałtowna faza tych procesów zaowocowała rozbłyskiem obserwowanym jako V1309 Sco.

Zobacz oryginalną pracę

Zobacz komentarz w Nature

[GÓRA]

2010.11.07

Fulereny w Kosmosie

Zespół uczonych, kierowany przez D. A. Garcia-Hernandeza z Instituto de Astrofisica de Canarias, w którym uczesticzył Ryszard Szczerba z Centrum Astronomicznego im. M. Kopernika, PAN, doniósł o odkryciu dużych ilości węgla w formie fulerenów w widmach mgławic otaczających wymarłe gwiazdy. Odkrycia dokonano na podstawie obserwacji wykonanych przy użyciu Kosmicznego Teleskopu Spitzera, w zakresie podczerwieni. Odkrycie jest ważne, ponieważ fulereny znaleziono w ośrodkach obfitych w wodór. Wcześniej sądzono, że w takich miejscach fulereny nie mogą powstawać. Odkrycie ma znaczenie dla zrozumienia procesu chemicznej ewolucji w Kosmosie, a być może tak\że dla procesu powstawania życia na Ziemi.

Zobacz oryginalne doniesienie

[GÓRA]

2010.11.07

Nagroda Naukowa im. Mikołaja Kopernika Fundacji Miasta Krakowa dla astronomów

Prezydent Krakowa Jacek Majchrowski, Prezes Polskiej Akademii Umiejętności Andrzej Białas i Przewodniczący Rady Miasta Krakowa Józef Pilch uhonorowali 18 października 2010 podczas uroczystej sesji Rady Miasta Krakowa laureatów Nagrody Naukowej im. Mikołaja Kopernika. Nagroda zespołowa w dziedzinie astronomii za prace opublikowane w renomowanych czasopismach o światowym zasięgu, stanowiące istotny wkład w poszerzenie wiedzy o najbardziej energetycznych procesach astrofizycznych i w pogłębienie światowej kooperacji naukowej w zakresie astrofizyki została przyznana Zespołowi uczonych z Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika Polskiej Akademii Nauk w składzie: Tomasz Bulik, Jarosław Dyks, Włodzimierz Kluźniak, Rafał Moderski, Bronisław Rudak, Marek Sikora i Andrzej A. Zdziarski.

Zobacz informację o Nagrodzie na stronie Magiczny Kraków

[GÓRA]

2010.09.07

Grant Europejskiej Rady Nauki dla dr. hab. Macieja Konackiego

Jak czytamy w serwisie Astronomia.pl: "Zaproponowany przez Konackiego projekt ma na celu odkrywanie planet obiegających gwiazdy podwójne (jego angielski tytuł brzmi: "Eclipsing binary stars as cutting edge laboratories for astrophysics of stellar structure, stellar evolution and planet formation"). W konkursie "Starting Independent Researcher Grant" prowadzonym przez Europejską Radę Nauki (European Research Council - ERC) panel złożony z 17 czołowych europejskich astronomów i astrofizyków przyznał mu maksymalną ocenę.
Projekt będzie realizowany przez zespół "Solaris", który pod kierownictwem Konackiego pracuje w CAMK PAN. W jego skład wchodzą doktoranci: Krzysztof Hełminiak, Stanisław Kozłowski, Milena Ratajczak i Piotr Sybilski. [...] Projekt, którego łączny budżet wynosi 1,5 miliona euro, ma potrwać pięć lat."

Zobacz doniesienie w Astronomia.pl

Strona projektu Solaris

[GÓRA]

2010.08.24

Głosowanie na imiona dla dwóch pierwszych polskich satelitów

Zachęcamy do głosowania na na imiona dla dwóch pierwszych polskich satelitów, które zostaną wyniesione na orbitę w ramach programu Brite.pl.

Formularz głosowania

Strona projektu BRITE-PL

[GÓRA]

2010.02.15

BRITE-PL, pierwszy polski satelita naukowy

W ramach międzynarodowego projektu BRITE Centrum Astronomiczne im. M. Kopernika (CAMK), Centrum Badań Kosmicznych (CBK) oba z PAN, we współpracy z Instytutem Astronomicznym Uniwersytetu Wrocławskiego (IAUWr) zbudują pierwszego polskiego satelitę naukowego BRITE-PL w celu wykrycia i zbadania za jego pomocą pulsacji bardzo jasnych gwiazd. Austria, Kanada i Polska to trzej równorzędni partnerzy, z których każdy zbuduje po 2 podobne, niewielkie satelity, które po umieszczeniu partiami na orbicie będą brały udział w skoordynowanych i bardzo precyzyjnych pomiarach pulsacji światła gwiazd. Dodatkowym wkładem kanadyjskim jest opracowanie projektu serii satelitów BRITE, a takim wkładem polskim jest wiedza teoretyczna, oparta o własne programy komputerowe do symulacji pulsacji gwiazd. W oparciu o te obserwacje pulsacji dzięki procedurze zwanej astrosejsmologią i właśnie dzięki tym narzędziom teoretycznym uda się dokładnie określić wewnętrzną budowę jasnych gwiazd, zwłaszcza w obszarach konwekcji ciepła. W Polsce na ten cel Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego przyznało 14,2 mln zł, co z jednej strony stanowi największy jednorazowy wydatek na astronomię i badania kosmiczne w czasie jednej generacji, a z drugiej strony tylko 1/600 kosztu kosmicznego teleskopu Hubble'a.

Zobacz też

Konkurs na logo BRITE-PL

[GÓRA]

2010.02.15

Rossi Prize dla H.E.S.S.

Projekt astronomii gamma najwyższych energii High Energy Stereoscopic System (H.E.S.S.) otrzymał prestiżową nagrodę "Rossi Prize" Amerykańskiego Towarzystwa Astronomicznego. W projekcie tym uczestniczą polscy uczeni z Centrum Astronomicznego im. M. Kopernika PAN, Uniwersytetu Jagiellońskiego, Uniwersytetu Warszawskiego, Instytutu Fizyki Jądrowej PAN oraz Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. Nagroda została przyznana za: "[...] wybitny wkład w dziedzinę astronomii gamma najwyższych energii, który dotyczył podstawowych kwestii związanych z przyspieszaniem cząstek i pochodzeniem promieniowania kosmicznego, poprzez badanie pozostałości po wybuchach supernowych, mgławic pulsarowych i pobliskich aktywnych galaktyk."
Kontakt w strawie projektu H.E.S.S.: dr hab. Rafał Moderski, CAMK PAN Warszawa, moderski@camk.edu.pl

Pełny artykuł

[GÓRA]

2008.07.20

Zmienność kwazarów spokojnych radiowo

Niektóre spokojne radiowo kwazary zmieniają jasność w zakresie optycznym niezwykle szybko - w ciągu kilku godzin. Amplituda tych zmian jest niewielka, ale skala czasowa jest zaskakująca. Bożena Czerny i wspóp\racownicy pokazali, że możliwym wyjasnieniem tego zjawiska jest aktywność typowa dla kwazarow radiowo głośnych, choć na znacznie niższym poziomie. Potwierdza to wcześniejsze sugestie, że wszystkie kwazary są podobne, a kwazary radiowo głośne są tylko znacznie aktywniejsze od radiowo cichych.

Pełny artykuł:

[GÓRA]

2008.04.04

Katalog galaktycznych obiektów w fazie post-AGB

Ryszard Szczerba z CAMK Toruń wspólnie ze współpracownikami opracowali i udostępnili w formie elektronicznej, pierwszy na świecie katalog galaktycznych obiektów post-AGB. Katalog przyczyni się do usprawnienia i zintensyfikowania badań nad stosunkowo najgorzej poznaną fazą ewolucji gwiazd pomiędzy AGB (Asymptotic Giant Branch), a mgławicami planetarnymi. Badanie tej krótkotrwałej fazy przejściowej jest istotne min. dla zrozumienia odstępstw od symetrii sferycznej powszechnie pojawiających się podczas procesu utraty masy w końcoweych etapach ewolucji gwiazd AGB.

Pełny artykuł i katalog:

lub:

[GÓRA]

2007.09.24

Planeta przetrwała ekspansję czerwonego olbrzyma

Paweł Moskalik z CAMK i współpracownicy z WET (Whole Earth Telescope) odkryli planetę krążącą wokół pulsującej gwiazdy po błysku helowym, V 391 Pegasi. Planeta o masie około trzy razy większej od masy Jowisza krąży po orbicie o promieniu około 1,7 jednostek astronomicznych, z okresem 3,2 roku. To pierwsze odkrycie planety związanej z gwiazdą w tak późnym stadium ewolucyjnym ma znaczenie dla rozważań dotyczących losu Ziemi za 5 mld. lat. Jednocześnie, planeta krążąca wokół V 391 Pegasi jest najstarszą znaną planetą (wiek około 10 mld lat).

Więcej w:

[GÓRA]

2007.04.26

Sixten Heymans pris dla Marka Abramowicza

Marek Abramowicz z CAMK (i Goeteborgs Universitet) otrzymał szwedzką nagrodę Sixten Heymans pris Nagroda jest przyznawana przez Uniwersytet w Goeteborgu, co trzy lata, na przemian literacie i uczonemu. Poprzedni laureaci znani są i poza Szwecja (niektórzy dostali Nagrodę Nobla). Nagroda wynosi około 200 tys. koron szwedzkich i zostanie wręczona w połowie maja.

Doniesienie na stronie internetowej Uniwersytetu w Goeteborgu

[GÓRA]

2007.03.09

Nagroda Kartezjusza za rok 2006 dla obserwatorium astronomii gamma H.E.S.S.

Międzynarodowy zespół naukowców z udziałem polskich astrofizyków, m.in. z Centrum Astronomicznego im. M. Kopernika,prowadzący badania Wszechświata w ramach projektu naukowego H.E.S.S. (The High Energy Stereoscopic System), zdobył prestiżową Nagrodę Naukową Kartezjusza za rok 2006. Nagroda została przyznana za wybitne osiągnięcia badawcze w zakresie promieniowania gamma najwyższych energii. Podstawą obecnych sukcesów obserwatorium H.E.S.S. są wcześniejsze wieloletnie prace europejskich zespołów naukowych z Niemiec i Francji, z udziałem Wielkiej Brytanii, Irlandii i Czech, a także pozaeuropejskich grup z Armenii i Południowej Afryki. W roku 2005 dołączył do nich zespół astrofizyków z CAMK i UJ; jego działania koncentrowały się dotąd na badaniach teoretycznych, a obecnie poszerzone zostały o prace obserwacyjne.

Więcej informacji w komunikacie Komisji Europejskiej

Obecny skład polskiego zespołu H.E.S.S

[GÓRA]

2006.11.30

Satelita INTEGRAL dostrzegł rzadkiego rodzaju rozbłysk gamma

W centrum Galaktyki zajduje się wiele potencjalnych źródeł promieniowania gamma. Z tego powodu należący do ESA satelita INTEGRAL, w ramach jednego ze swych kluczowych programów, prowadzi czetrotygodniowe obserwacje tego regionu. 17 września 2006 roku INTEGRAL dostrzegł nietypowy rozbłysk gamma. Jasność błysku wzrastała przez kilka dni, po czym stopniowo malała przez cztery tygodnie. Porównanie kształtu krzywej blasku IGR J17497-2821 z danymi archiwalnymi pozwoliło ustalić, że wybuch nastąpił w układzie pdwójnym, w którym jednym ze składników jest gwiazda podobna do Słońca, a drugim czarna dziura.

Więcej informacji w doniesieniu prasowym ESA

oraz w doniesieniu Integral Science Data Centre (tam też odsyłacz do pracy oryginalnej)

[GÓRA]

2006.10.29

Nagroda "Złota lampa" dla Macieja Konackiego z CAMK, Toruń

Maciej Konacki z CAMK, Toruń i Jan Awrejcewicz z Wydziału Mechanicznego Politechniki Łódzkiej zostali laureatami pierwszej edycji nagrody naukowej "Złota lampa". Nagrodę przyznaje Fundacja PGNiG im. Ignacego Łukasiewicza w dwóch kategoriach: nauk podstawowych i nauk technicznych. W każdej kategorii wysokość nagrody wynosi 150 tys. złotych. Maciej Konacki został nagrodzony za: "odkrycie planety poza Układem Słonecznym w potrójnym układzie gwiazdowym, przy zastosowaniu opracowanej przez siebie metody detekcji planet". Wręczenie nagrody odbędzie się podczas centralnych obchodów Barbórki, w dniach 7-9 grudnia 2006 roku, w Krakowie.

Przeczytaj komunikat o nagrodzie na stronie PAP

[GÓRA]

2006.10.23

Wszechświat większy o 15%

Międzynarodowy zespół astronomów, z udziałem Janusza Kałużnego i Barbary Mochejskiej z CAMK, oraz Krzysztofa Stanka z Ohio State University (który magisterium uzyskał w CAMK), dokonał pierwszego bezpośredniego pomiaru odległości do gakaltyki M33. Odległość do M33 wyznaczono w oparciu o obserwacje dwóch najjaśniejszych gwiazd w M33, tworzących układ podwójny. Obserwacje prowadzono w zakresie optycznym i w podczerwieni. Pozwoliły one na wyznaczenie mas gwazd, a przez to ich jasności absolutnej. Dzięki temu skrócony została drabina szczebli pośrednich stosowanych dotychczas przy wyznaczaniu odległości do galaktyk. Okazało się, że odległośc do M33 jest o około 15 procent większa niż sądzono dotychczas (około 3 miliony lat świetnych zamiast 2,6 mln.). Oznacza to, że także Wszechświat jest o ok. 15 procent większy i starszy niż zakładano dotychczas.
Galaktyka M33 jest nadal intensywnie badana. Inny zespół, w skład którego wchodził Krzysztof Stanek i Aleksander Scharzenberg-Czerny z CAMK, przeprowadził obserwacje, w wyniku których znaleziono przeszło 36000 obiektów o zmiennej jasności w M33. Oznacza to dwudziestokrotny wzrost liczby znanych źródeł zmiennych w tej galaktyce.

Przeczytaj prace oryginalne (Praca z udziałem A. Sch.-Cz: 2006MNRAS.371.1405H).

Przeczytaj też

[GÓRA]

2006.09.07

Nowe narzędzie internetowe

Stworzony przez Michała Frąckowiaka z toruńskiego oddziału CAMK system wikidot.com oferuje internautom przestrzeń i narzędzia do tworzenia zarówno domowych jak rozbudowanych stron internetowych w systemie Wiki. System został udostępniony w sierpniu 2006 roku, ale już jest używany przez kilkuset użytkownik\w. Jest to w tej chwili najbardziej rozbudowany i zaawansowany z istniejących systemów tego typu.

Przeczytaj artykuł na ten temat w Gazecie Wyborczej

[GÓRA]

2006.07.21

Satelita INTEGRAL i błyski gamma

Satelita do obserwacji promieni gamma INTEGRAL ma stosunkowo małe pole widzenia - około 10x 10 stopni. W takim polu pojawia się jedynie kilka błysków gamma rocznie. Grupa naukowców z Centrum Badań Kosmicznych (M. Denis, R. Marcinkowski), CAMK (T. Bulik) oraz z CEA w Saclay (P. Goldoni, Ph. Laurent) przedsatwiła nowy sposób analizy danych, który pozwala badać błyski gamma poza polem widzenia tego instrumentu. Jest to możliwe dzieki analizie rozpraszań komptonowskich w detektorze.

Wiecej informacji na stronie Europejskiej Agencji Kosmicznej

[GÓRA]

2006.06.01

Precesja dysku akrecyjnego w Cyg X-1

Cygnus X-1 jest historycznie pierwszym rentgenowskim ukladem podwojnym, dla ktorego, od momentu jego odkrycia (w roku 1964) stwierdzono obecnosc czarnej dziury. Obiega ona swojego towarzysza ( niebieskiego nadolbrzyma) w ciągu 5.6 dnia. Wokol czarnej dziury tworzy sie dysk akrecyjny goracej materii, ktora opadajac rozgrzewa sie do ponad 100 tysiecy stopni i swieci najjasniej w promieniach Rentgena. Glownym dostawcą materii do obiektu zwartego jest silny wiatr gwiazdowy towarzysza. Powoduje on absorpcję zwiazano-swobodną promieni X i ujawnienie okresu orbitalnego w zakresie od 1.5 keV, aż do 20 keV. Badania zmiennosci czasowej Cyg X-1 w danych archiwalych (od 1969 do 2003 roku), pozwoliły Pawłowi Lachowiczowi, Andrzejowi Zdziarskiemu, Aleksandrowi Schwarzenberg-Czernemu z CAMK oraz Guy G. Pooley (Anglia) i Shunji Kitamoto (Japonia) opisać dokladny ksztalt rentgenowskiego i radiowego profilu modulacji orbitalnej. Ma on kluczowe znaczenie dla dalszych prac teoretycznych nad zrozumieniem struktury wiatru z towarzysza. Głównym odkryciem jakiego doknali było jednak stwierdzenie istnienia stabilnej modulacji (tak zwanej "superorbitalnej") z okresem okolo 151 dni (ponad 65 cykli) obecnej w promieniowaniu X oraz radiowym. Najprawdopodobniej odpowiedzialna za tę dlugoczasową okresowość jest, według nich, precesja dysku akrecyjnego, podtrzymywanego silami pływowymi towarzysza. Dodatkowe odkrycie okresowosci 5.82-dniowej może zdradzać, że dysk precesuje w kierunku zgodnym z obiegiem czarnej dziury wokół wspólnego środka masy.

Szczegóły w pracy astro-ph/0509379

[GÓRA]

2006.04.11

Mikrosoczewka w gromadzie kulistej M22

[GÓRA]

2006.03.29

Ciepły ośrodek pochłaniający w NGC 3783

Wiele aktywnych jąder galaktyk wykazuje własności rentgenowkie, typowe dla silnie zjonizowanego gazu, zwanego ciepłym ośrodkiem pochłaniającym. Przypuszczano, że taki ośrodek musi byc silnie zróżnicowany, zawierający strefy o różnej temperaturze, jonizacji i gęstości. Agata Różanska z CAMK, wraz z A.C. Goncalves, S. Collin, A.-M. Dumont, M. Mouchet i R.W. Goosman, z Observatoire de Paris-Meudon, wykazała, że NGC 3783 zawiera pojedynczy ośrodek w całkowitej równowadze cisnieniowej. Ten wniosek dotyczy prawdopodobnie także innych obiektów zawierających ciepły ośrodek pochłaniający. Zastosowanie w pracy kodu numerycznego TITAN, opracowanego przez tę grupę, dowiodło, że jest on dobrze przystosowany do badania takich ośrodków. Stwarza to możliwości używania tego kodu przez inne grupy badawcze.

Szczegóły w pracy astro-ph/0603641

[GÓRA]

2006.03.14

Erupcja gwiazdy V838 Mon - efekt zderzenia gwiazd

W styczniu 2002 gwiazda V838 Mon zwiększyła swą jasność do 600 tysięcy razy większej od jasności Słońca.Stała się najjaśniejszą gwiazdą w Drodze Mlecznej. Podobne zjawiska były obserwowane wcześniej: M31 RV wybuchła w 1988 roku, a V4332 Sgr w 1994 roku.
Roman Tylenda z CAMK (Toruń) i Noam Soker z Technion Institute of Technology w Izraelu, badali trzy hipotezy dotyczące wybuchu V838 Mon: wybuch termojądrowy na powierzchni akreującego białego karła (zjawisko podobne do gwiazdy nowej), błysk helowy w olbrzymie na gałęzi asymptotycznej swego ciągu ewolucyjnego oraz zderzenie gwiazd. Astronomowie wykazali, że w ramach dwóch pierwszych hipotez nie da się wyjaśnić większości obserwowanych własności V838 Mon. Najlepszym wyjaśnieniem obserwowanego rozbłysku jest zderzenie dwóch gwiazd. Takie zderzenie może być końcowym etapem ewolucji ciasnego układu podwójnego gwiazd. Teoretyczne modele przewidują, że w naszej Galaktyce powinno dochodzić do 1-2 takich zdarzeń w ciągu 10 lat. Jak się wydaje, obserwowane zjawiska są zgodne z takim przewidywaniem.

Szczegóły w pracy astro-ph/0509379

[GÓRA]

2006.03.14

Ciemna energia i topologia Wszechświata

Dwoma największymi nierozwiązanymi problemami w kosmologii są natura ciemnej energii i topologia Wszechświata (jego globalny kształt). Obserwacje wskazują, że rozszerzanie się Wszechświata ulega przyspieszeniu. Standardowa interpretacja tego zjawiska odwołuje się do stałej kosmologicznej lub jej wersji - kwintesencji. Fizyczną interpretacją tych wielkości jest wypełniający cały Wszechświat ośrodek, zwany ciemną energią, o niezwykłych własnościach: ujemnym ciśnieniu i stałej gęstości (pomimo rozszerzania się przestrzeni). Żadna teoria fizyczna nie tłumaczy w zadawalający sposób obecności tego ośrodka, jego własności ani jego gęstości. Podobnie, żadna teoria fizyczna nie określa topologicznych własności przestrzeni, ani związku topologii z materią. Tradycyjnie, kosmologowie zakładali, że przestrzeń ma najprostszą, jednospójną topologię. W ostatnich latach wzrosło zainteresowanie modelami wielospójnych wszechświatów. Zaletą takich modeli jest skończona objętość (i skończona ilość wypełniającej takie wszechświaty materii), nawet jeśli krzywizna przestrzeni jest równa zero (przestrzeń jest euklidesowa). Rozwój kosmologii obserwacyjnej stwarza nadzieję na obserwacyjne rozstrzygnięcie w najbliższym czasie pytania o topologie Wszechświata.
Stanisław Bajtlik i jego współpracownicy z Uniwersytetu im. M. Kopernika w Toruniu: Boudewijn F. Roukema, Agnieszka Szaniewska i Helena Jurkiewicz oraz Marek Biesiada z Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach podjęli próbę wyjaśnienia obserwowanej przyspieszanej ekspansji Wszechświata jako efektu związanego z nietrywialną, wielospójną topologią przestrzeni. Okazuje się, że w takich przestrzeniach grawitacja newtonowska ma innych charakter niż w przestrzeniach jednospójnych. Pojawia się efekt samooddziaływania obiektu (lub inaczej oddziaływania z jego własnymi obrazami topologicznymi). Powoduje on efekt przyspieszania cząstki w takiej przestrzeni. Jest to efekt podobny do obserwowanej przyspieszonej ekspansji Wszechświata. Analiza tego efektu w przybliżeniu newtonowskim wskazuje jednak, że jest on zbyt słaby by można było porzucić hipotezę o istnieniu ciemnej energii.

Szczegóły w pracy astro-ph/0602159

[GÓRA]